مقدمه سپاس و ستايش خداوندى را كه در قرآن خود ، مسجد را ياد كرده و درود و سلام آن كس را كه به دستان خود مسجد و مقام خويش را بنا نمود و بر خاندان او كه رهروان بهترين و درست‌ترين راه‌ها هستند . و بعد : پس از آنكه رسول خدا محمد مصطفى صلى الله عليه و آله به مدينهء منوره نزول اجلال فرمود ، نخستين كار او ، بناى مسجد بود ، كه آنجا را مكان عبادت و مركز فرمانروايى و ضيافتگاه و محكمهء داورى و مجلس رأى زدن و مقرّ راهنمايى و محلّ محبت و الفت ميان مسلمانان قرار داد . مسجد دارالعلمى بود كه اصحاب در آنجا اصول راستينى را ، كه دين حنيف اسلام بر روى آن استوار شده بود ، مىآموختند و چون آن اصول را فرا مىگرفتند ، بيرون مىآمدند تا مردم را از ظلمات گمراهى و كوردلى و جهالت نابخردانه برهانند و به عرصهء روشن هدايت خداوندى و شريعت تابناك اسلامى بيرون آرند . برخى از آنان سرداران ميدان نبرد شدند و برخى فقيه و محدّث و گروهى عالم و مورّخ . آنها